subscribe: Posts | Comments

Narratieve Geneeskunde

Verhalende geneeskunde

 

Het schrijven van poëzie valt als vorm van reflectief schrijven onder “Narratieve Geneeskunde”, ofwel verhalende geneeskunde. Verhalende competenties zijn: het vermogen om ontvankelijk te zijn voor de woorden en gesprekken en de (belevings)wereld van anderen. Het vermogen om te absorberen, te interpreteren. Het vermogen om in beweging gezet te worden door het vertelde en het te gaan handelen naar aanleiding van het vertelde. Zij geven vorm aan een humane en effectieve geneeskunde.

 

Het oefenen in verhalende geneeskunde kan door middel van reflectief schrijven, zoals in dagboeken of gedichten, en door het lezen en bespreken van literaire teksten. Zo kunnen vier situaties die een groot deel van het geneeskundig werk uitmaken onderzocht en belicht worden: de interactie tussen arts en patiënt, tussen de arts en het eigen ik, tussen arts en collega, en ten slotte tussen arts en samenleving. Met verhalende competenties kunnen artsen hun patiënten bereiken en vergezellen in hun ziekte, hun eigen reis door “geneeskunde” heen herkennen, verwantschap met en verplichtingen ten opzichte van hun collega’s herkennen, en van daaruit discussies aangaan met de samenleving over gezondheidszorg. Door het overbruggen van dat wat de arts van de patiënt, henzelf, collega’s en de samenleving scheidt, levert verhalende geneeskunde volop mogelijkheden voor respectvolle, empathische en inspirerende geneeskunde1.

 

“Patiënten schrijven in toenemende mate over hun ziekte, hetgeen suggereert dat het vinden van woorden om de chaos te bevatten de lijdende in staat stelt het beter te verdragen. Wij als artsen schrijven eveneens meer en meer over onszelf en over het werk. In vele vormen van “verhalend schrijven” onderschrijven dokters de hypothese dat het schrijven over zichzelf en over patiënten een soort begrijpen verleent aan het medische werk dat anders niet te bereiken is” 2 .

 

Narratieve geneeskunde heeft natuurlijk betrekking op alle disciplines in de patiëntenzorg. Niet alleen op artsen, maar ook op psychologen, verpleegkundigen, diëtisten en op allen die met patiënten werken. Evenzo is de “verhalende wetenschap” niet alleen in toenemende mate aanwezig in het medische veld, maar ook bij de rechterlijke macht, letterenstudies, geschiedenis, sociale wetenschappen en ethiek.3

 

1. Rita Charon, Narrative Medicine: A Model for Empathy, Reflection, Profession and Trust JAMA 2001; 286(15): 1897-1902
2. Rita Charon, Narrative Medicine: Form, Function, and Ethics Ann Intern Med. 2001; 134: 83-87
3. Kreiswirth M Trusting the tale: the narrativist turn in the human sciences. New literary history 1992 23 629-57

 

Rita Charon heeft de term Narrative Medicine geïntroduceerd halverwege de jaren ´90, toen Evidence Based Medicine de Authority Based Medicine had vervangen. Aan haar Columbia University heeft eerst een programma Narrative Medicine bestaan als onderdeel van de afdeling Humanities and Medicine, en sinds de oprichting in 2000 als onderdeel van de afdeling Narrative Medicine. www.narrativemedicine.org. Vele anderen hebben ook geschreven over verhalende geneeskunde, zie daarvoor onder het kopje `Verder lezen´.

 

Literatuur en Geneeskunde

 

 

‘Waar de wetenschap ons slechts kan beschrijven wat het geval is, wat zichtbaar en meetbaar en denkbaar is, kan de literatuur dankzij die glimp op het onzegbare van het ‘nog niet’ , onze denkkaders verruimen en ons van inzicht doen veranderen’ (Edmond Jabes)

 

Literatuur en geneeskunde is een thema van de vakgroep Metamedica, gebaseerd op het bijeenbrengen en bespreken van verhalen van patiënten in de (internationale) literatuur. Jaarlijks wordt een essaybundel gepubliceerd, waarin door artsen en andere gezondheidswerkers gespiegeld aan literatuur, film, drama of andere kunstvormen een medisch thema wordt besproken. Ook vinden er regelmatig ontmoetingen tussen dokters en schrijvers plaats.

 

Mede gestimuleerd door de activiteiten van “literatuur en geneeskunde” aan de VU is het initiatief om actief te dichten met een groep artsen (“Not Evidence Based”) ontstaan.

 

Door het gezamenlijk lezen, schrijven en bespreken van gedichten blijkt zich de ruimte van het denken en van de creativiteit te kunnen openen. Dichterlijke taal, het spelen met betekenis, klank, ritme en beelden geeft richting aan de reflectie. Ervaringen kunnen zich in een andere gestalte voordoen en nieuwe gedachten voeden. www.literatuurengeneeskunde.nl